काठमाडौं । भिटामिन डी शरीरका लागि अत्यावश्यक पोषक तत्व मानिन्छ, जसले हड्डी मजबुत बनाउनेदेखि प्रतिरक्षा प्रणालीलाई बलियो बनाउनेसम्म महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। चिकित्सकहरूका अनुसार यसको कमी हुँदा हड्डी कमजोरी, थकान, मानसिक दबाब, स्नायु समस्या र दीर्घकालीन रोगको जोखिम समेत बढ्न सक्छ।

हालै नख्खु जेलमा थुनामा रहेका रवि लामिछानेलाई भिटामिन डीको कमी देखिएको खबर बाहिर आएपछि यस विषय फेरि चर्चामा आएको छ। लामिछाने स्वास्थ्य परीक्षणका क्रममा यस्तो समस्या देखिएको जनाइएको छ। जेलभित्रको सीमित घामको पहुँच र पौष्टिक आहारको कमी यसका कारण हुन सक्ने स्वास्थ्य विज्ञहरूको भनाइ छ।

भिटामिन डीलाई 'सनशाइन भिटामिन' भनिन्छ किनकि घामको किरणबाट शरीरमा स्वाभाविक रूपमा उत्पादन हुन्छ। तर पर्याप्त मात्रामा घाम नपुग्दा यसको कमी हुने सम्भावना बढी हुन्छ। लामो समय जेल जीवन विताउने व्यक्तिहरूमा यो समस्या देखिनु सामान्य रहेको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

यसको कमीले विशेषगरी हड्डीहरू कमजोर बनाउँछ, जसलाई ओस्टियोपोरोसिस वा रिकेट्स जस्ता रोगसँग पनि जोडिन्छ। त्यस्तै, स्नायु तंत्रमा कमजोरी, मांसपेशी दुख्ने समस्या, निद्रामा अनियमितता र तनावको स्तर बढ्नेसम्मका असर देखिन सक्छन्। लामो समयसम्म यो समस्या रह्यो भने हृदय रोग, मधुमेह र क्यान्सरजस्ता गम्भीर स्वास्थ्य जोखिम बढ्न सक्ने अनुसन्धानहरूले देखाएका छन्।

नख्खु जेलमा रहेका रवि लामिछानेले अहिले नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गराइरहेका छन्। चिकित्सकहरूले उनलाई भिटामिन डी पूरक लिन सल्लाह दिएका छन् भने आवश्यक परे घाममा समय बिताउने र पौष्टिक आहारमा ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

यो घटनाले नेपालका जेलभित्रको स्वास्थ्य व्यवस्थाप्रति पनि प्रश्न उठाएको छ। कैदीबन्दीहरूलाई पर्याप्त घाम, पौष्टिक आहार र स्वास्थ्य सेवामा सहज पहुँच दिनुपर्ने आवश्यकता अझै स्पष्ट भएको छ। लामिछानेको यो केसले यो विषयलाई जनचासोमा ल्याएको हो।

विशेषज्ञहरूको भनाइमा, भिटामिन डीको कमी केवल जेलमा रहेका व्यक्तिहरूमा मात्र नभई शहरमा बस्ने, लामो समय इनडोर काम गर्ने वा घाम कम पाउने मानिसहरूमा पनि देखिने गरेको छ। त्यसैले नियमित घाम सेवन, दूध, अण्डा, माछाजस्ता भिटामिन डीयुक्त खानेकुरा खानु र आवश्यक भए चिकित्सकीय सल्लाह अनुसार सप्लिमेन्ट लिनु जरुरी मानिन्छ।